Ağırlıklı Ortalama Maliyet Hesaplama Rehberi

Yatırım dünyasında (hisse senedi, kripto paralar, emtialar) ve ticari envanter yönetiminde, aynı ürünü veya varlığı farklı zamanlarda ve farklı fiyatlardan satın almak oldukça yaygın bir durumdur. Bu gibi durumlarda, elinizdeki toplam portföyün veya stokların tek bir biriminin size gerçekte ne kadara mal olduğunu bilmek finansal kararlarınız için hayatidir. Bu araç; ilk alımınız ile sonraki ilave alımlarınızı ağırlıklı olarak hesaba katarak yeni ortalama birim maliyetinizi anında bulmanızı sağlar.

Ağırlıklı Ortalama Maliyet Nedir?

Basit ortalamada miktarlar dikkate alınmazken; **Ağırlıklı Ortalama Maliyet** yönteminde, her alımın toplam alım içerisindeki payı (ağırlığı) hesaba katılır. Örneğin, 10 ₺'den 1 adet ve 20 ₺'den 9 adet ürün aldıysanız, basit ortalama (10 + 20) / 2 = 15 ₺ olur ve bu yanlıştır. Gerçek ağırlıklı maliyetiniz ise üründen çok daha fazla (9 adet) aldığınız fiyat olan 20 ₺'ye çok daha yakındır (19 ₺).

Ağırlıklı Ortalama Maliyet Formülü

Ağırlıklı ortalama birim maliyet şu formülle hesaplanır:

Burada pay kısmı yaptığınız toplam harcamayı (toplam maliyeti), payda ise sahip olduğunuz toplam ürün miktarını temsil eder.

Örnek Hesaplama: Bir hisse senedinden;

• 1. Alım: 100 adet × 50 ₺ = 5.000 ₺
• 2. Alım: 150 adet × 40 ₺ = 6.000 ₺
• Toplam Harcama: 5.000 + 6.000 = 11.000 ₺
• Toplam Miktar: 100 + 150 = 250 adet
• Ortalama Maliyet: 11.000 ₺ / 250 adet = 44 ₺ olarak hesaplanır.

Borsada Maliyet Düşürme (Averaging Down) Stratejisi

Fiyatı düşen bir hisse senedine veya kripto paraya daha düşük fiyattan ekleme yaparak ortalama maliyeti aşağıya çekme işlemine finans literatüründe **"Maliyet Düşürme" (Averaging Down)** denir. Bu strateji sayesinde fiyatın tekrar yükselişe geçmesi durumunda kâra geçiş eşiğiniz çok daha aşağıya inmiş olur. Ancak bu stratejiyi uygularken şirketin veya projenin uzun vadeli temel analiz değerlerinin sağlam olduğundan emin olunmalıdır; aksi halde "düşen bıçağı tutmaya çalışmak" daha büyük zararlara yol açabilir.

Stok Yönetiminde Ortalama Maliyet (AVCO) ve FIFO

Şirketlerin muhasebe departmanları envanter değerlemesi yaparken ağırlıklı ortalama maliyet yöntemi (AVCO) ile FIFO (First-In, First-Out / İlk Giren İlk Çıkar) yöntemleri arasında seçim yaparlar. Ortalama maliyet yöntemi dalgalı piyasalarda fiyat hareketlerini yumuşatarak dengeli bir bilanço sunarken; FIFO yöntemi enflasyonist dönemlerde satılan malın maliyetini düşük göstererek kârlılığı kağıt üzerinde daha yüksek gösterebilir.

Ağırlıklı Ortalama Maliyet Hakkında Sıkça Sorulan Sorular